123-144; Ingram, 2022, Chapters 2-7, Pp

از اینرو، پاکستان تحت تأثیر روابطش با ایالات متحده، نمیتواند دامنه مناسباتش را با ج.ا.ایران تا هر سطحی که علاقمند است گسترش دهد. مردم پاکستان با آغوش باز از انقلاب اسلامی ایران استقبال نمودند و در این میان، شیعیان پاکستان بیش از هر گروه دیگری پذیرای انقلاب ایران گردیدند. بیش از 25 درصد مردم این کشور را شیعیان تشکیل میدهند . انقلاب اسلامی ایران یک نوع انسجام درونی و خود باوری را در شیعیان بوجود آورد. پیروزی انقلاب اسلامی همزمان با وقوع کودتای نظامی در پاکستان و سقوط دولت ذوالفقار علی بوتو، موجب پایان همکارهای سیاسی – اقتصادی دو کشور در ائتلافهای منطقهای و شروع دور جدیدی از رقابتهای سیاسی فیمابین دو کشور همسایه گردید. اگر ما امروز از آثار و برکات جنگ سخن می گوییم نه بدان معناست که در آرزوی جنگی دیگر هستیم و یا با نگاه مثبت به جنگ می نگریم؛ نه! انقلاب اسلامی ایران با سرنگونی رژیم شاه و قطع دست آمریکا از ایران، نه تنها شاه بلکه متحدان آمریکایی آن را نیز به شدت غافلگیر کرد. به این ترتیب جمعیت تورنتو فراتر از مونترال و در سال ۱۹۷۶ با جمعیتی بیش از دو میلیون نفر، به مهمترین شهر اقتصادی و فرهنگی کانادا مبدل شد و بسیاری از کمپانیها دفتر مرکزی خود را از مونترآل به تورنتو انتقال دادند.

این گونه اهداف و دیدگاهها نیز نمیتوانست در چهارچوب اختلافات مرزی و جاهطلبیهای صدام تعریف شود. با حمله شوروی به افغانستان و نیز وقوع انقلاب اسلامی در ایران، در سیاست خارجی ایالات متحده هر چه بیشتر بر اهمیت محوری و سوقالجیشی پاکستان افزوده شد. به دنبال اشغال نظامی افغانستان توسط ارتش شوروی و اوجگیری جنگ سرد بین دو ابرقدرت، پاکستان در کانون سیاست منطقهای و بینالمللی قرار گرفت. امارات، شیشهای است، چرا در جنگ دخالت میکند». در 25 می 1981، این شش کشور آسیب پذیر، شورای همکاری کشورهای عرب خلیج فارس را که به شورای همکاری خلیج فارس معروف است، برای مقابله با چالش های داخلی، خارجی و جنگ ایران و عراق تأسیس کردند. البته ایران تاکنون آشکارا به انتقاد از طالبان نپرداخته است، چراکه امیدوار است نقش یک قدرت حافظ صلح را در افغانستان برعهده بگیرد. یکی از کشورهایی که به شدت از انقلاب اسلامی ایران ملهم گردید کشور پاکستان بود. با وجود این، اعتماد شاه و میرزا شفیع به سفیر مانع از تغییر رفتار ایشان با وی شده بود.

به جز ایالات متحده آمریکا، در سیاست خارجی پاکستان، رابطه با چین از اهمیت راهبردی بسیار زیادی برخوردار بوده است. به عبارت دیگر، سیاست خارجی پاکستان، تا حد زیادی تحت تأثیر اختلاف با هند بر سر مسأله کشمیر قرار دارد و برقراری رابطه با کشورها از سوی پاکستان، به دوری و نزدیکی آنها به هند وابسته است. زمانی که عراقیها خود را برای حمله همهجانبه به شبهجزیره فاو آماده میکردند، یک فروند کشتی جنگی امریکایی، هنگام برگشت از همرُوی کشتیهای کویتی در مرکز خلیجفارس، به مین برخورد کرد و سه تن از سرنشینان آن مجروح شدند (اردستانی، 1379 ش، ص390). با برداشت واقعگرایانهای که حکومت پاکستان از ماهیت تحولات داخلی ایران داشت علیرغم اینکه این کشور روابطش را تا آخرین روز های حکومت پهلوی با این رژیم حفظ کرد که نمونه آن سفر ژنرال ضیاالحق به ایران در سپتامبر 1978 بود؛ با این وجود، وزیر کابینه او خورشید احمد آشکارا از انقلاب ایران حمایت کرد. کشورهای منطقه و نیز ایالات متحده آمریکا از طریق پاکستان تلاش داشتند به مقابله با توسعهطلبی روسها بپردازند.

در همین حال تشنج در منطقه افزایش یافت و در اوایل شهریور ۱۳۶۶، نیروی دریایی آمریکا ۴۶ کشتی در منطقه مستقر کرد و فرانسه و انگلیس نیز اعلام کردند که آنها نیز نیروهای دریایی بیشتری به منطقه اعزام خواهند کرد. و روستاهای اطراف آن را، به دلیل همکاری نیروهای کرد با قوای ایران، بمباران شیمیایی کردند. رژیم جنایتکارصدام دیکتاتور رئیس جمهورسابق عراق با حمایت آمریکا وغرب علیه مردم ایران ازسلاحهای شیمیایی ساخت آمریکایی واروپایی درجنگ تحمیلی هشت سال استفاده کرده است/ ومجامع حقوق بشری تاکنون خفه خون گرفتند، کاری نمی کنند وسکوت اختیارکرده اند؟ سیاستمداران پاکستانی به خوبی واقف بودهاند که در صورت وقوع بحرانی بین این کشور و هند، نمیتوانند بر حمایت همهجانبه آمریکا و غرب حساب بکنند. پاکستان تنها کشور منطقه بود که به نوعی با این انقلاب همراهی نشان داد. این در حالی بود که پاکستان با کمک آمریکا به خط مقدم ائتلاف تحت رهبری آمریکا بر ضد حمله شوروی در افغانستان تبدیل شده بود. او جنبش خود علیه عباسیان را از بادغیس، افغانستان امروزی، هرات و سیستان آغاز کرد. ایران به عنوان یک دولت انقلابی، از متحد نزدیک آمریکا به چالشگر اساسی وضع موجود در منطقه خلیج فارس تبدیل شد.

دیدگاهتان را بنویسید