چرا ایران در جنگ تحمیلی هشت ساله حتی یک وجب خاکش را نداد؟

به نظر میرسد که میخواهند شعار هماهنگی دولت و مجلس را در ظاهر نشان دهند، در حالی که این بزرگترین ظلم به کشور و جامعه خواهد بود. مصطفی حسینی قطب آبادی، نماینده مجلس و عضو کمیسیون صنایع در پاسخ به این پرسش که چرا به رغم پیگیری نمایندگان، استیضاح وزیر صمت توسط هیات رئیسه اعلام وصول نمیشود، گفت: «حتما شما و خوانندگان این گفتوگو اطلاع دارید که طرح سوال، استیضاح و تذکر از ابزارهای نظارتی مجلس و نمایندگان است. علتش چیست. چرا این اتفاق افتاد؟ وی پس از مذاکره با چند کشور عربی ، مبلغ ده میلیارد دلار را به عنوان غرامت تعیین کرد که از نظر دولت ایران پذیرفتنی نبود، چرا که حتی یک دهم خسارات جنگ را نیز جبران نمی کرد. بند هشتم آن ، در باره حفظ امنیت منطقه خلیج فارس ، موافق با نامه وزیر امورخارجه ایران به دبیرکل در ۸ خرداد ۱۳۶۵/ ۲۹ مه ۱۹۸۶ تنظیم شد و در آن بدین نکته تصریح گردید که صلح و امنیت منطقه منوط به احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی و خودداری از مداخله در امور داخلی و حفظ بی طرفی کامل همه کشورهاست .از دیگر امتیازات قطعنامه ۵۹۸ بر قطعنامه های پیشین این بود که جنبه «توصیه ای » نداشت و تصمیمی براساس اعتقاد شورای امنیت بود.

ایران حمله های عراق به مناطق مسکونی را به اطلاع دبیرکل رساند و عراق نیز، بی اعتنا به بیانیه های سازمان ملل ، به حملات خود به مناطق مسکونی ادامه می داد (پارسادوست ، ۱۳۷۱ ش ، ص ۵۰۳، ۵۱۸؛ برای آگاهی بیشتر از آمار شهدا و مجروحان جنگ شهرها رجوع کنید به کاظمی ، ص ۱۸۳، جدول ).در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۶۳/ ۲۱ مه ۱۹۸۴، اعضای شورای همکاری خلیج فارس ، در نامه ای به رئیس شورای امنیت برای بررسی تعرض ایران به آزادی کشتی رانی در مسیر بندرهای کشورهای خود، خواستار تشکیل جلسه فوری شورای امنیت شدند و در پی آن در ۱۱ خرداد ۱۳۶۳/ اول ژوئن ۱۹۸۴، شورای امنیت طرح پیشنهادی شورای همکاری را به صورت قطعنامه ۵۵۲ تصویب کرد. وجدان عمومی بینالمللی و عزم سازمان ملل در هر صورت بر استقلال بحرین بود. این بار نیز دولت عراق برای پذیرش قطعنامه اعلام آمادگی کرد اما ایران با انتشار بیانیه ای ، به دلیل عدم محکومیت عراق به عنوان آغازگر و ادامه دهنده حملات به نفتکشها، قطعنامه ۵۵۲ را فاقد اعتبار و آن را با اصول مندرج در منشور سازمان ملل متحد مغایر دانست ( تجاوز عراق به ایران و موضعگیری سازمان ملل متحد ، ص ۹۹، پانویس ۳۹).

آنها تا کارخانه نمک پیشروی کردند، اما باتلاقی بودن و سستی زمین منطقه، موجب شد تا جنگ در این محور یک ماه طول بکشد (اردستانی، 1379 ش، ص180). افشای خبر این سفر انتقاد شدید کشورهای متحد امریکا را در پی داشت ، به گونه ای که امریکا برای جلب اعتماد، آشکارا تا پایان جنگ سیاست حمایت از عراق را در پیش گرفت (سالینجر و لوران، ص ۵۷؛ پارسادوست ،۱۳۷۱ ش، ص ۵۵۲ ـ ۵۵۸).در ۱۶ دی ۱۳۶۵/ ۶ ژانویه ۱۹۸۷، نیروهای ایرانی ، طبق یک برنامه ریزی دقیق نظامی ، به اطراف بصره رسیدند (رجوع کنید به اوبالانس ، ص ۱۹۴ـ ۱۹۸؛ سمیعی ، ص ۳۳۴ـ۳۵۹). بار دیگر در ۱۶ مهر ۱۳۶۵/ ۸ اکتبر ۱۹۸۶، در پی گزارش صریح کارشناسان اعزامی دبیرکل از کاربرد سلاح شیمیایی توسط عراق ، شورا قطعنامه ۵۸۸ را به اتفاق آرا صادر کرد و در آن ، دو کشور را به اجرای کامل و بی درنگ قطعنامه ۵۸۲ فراخواند. با مذاکره های پیگیر ایران با چین و شوروی و مخالفت این دو کشور در شورای امنیت ، تلاش امریکا ناکام ماند (نوازنی ، ص ۲۰۱).در همین حال تشنج در منطقه افزایش یافت و در اوایل شهریور ۱۳۶۶/ اواخر اوت ۱۹۸۷، نیروی دریایی امریکا ۴۶ کشتی در منطقه مستقر کرد و فرانسه و انگلیس نیز اعلام کردند که آنها نیز نیروهای دریایی بیشتری به منطقه اعزام خواهند کرد.

دولت عراق نیز که از همان آغاز کوشش می کرد از فشار مستقیم جنگ بر روی نیروهای خود بکاهد با دخالت کشورهای دیگر در منطقه می توانست به مقصد نایل آید(گاملن و راجزر، ص ۱۵۳ـ۱۸۴؛ هیوم ، ص ۱۱۶). تهران با مخاطب قرار دادن شیعیان کشور های عربی حوزه ی خلیج فارس، تبلیغات رادیویی خود را در این زمینه تشدید کرد و با تقبیح حکومت های “فاسد” و “صهیونیستی” کشورهای عربی خواستار سرنگونی آن ها و روی کار آمدن نظام هایی شبیه جمهوری اسلامی شد. جمهوری اسلامی ایران ، از همان ابتدای تهیه پیش نویس قطعنامه ۵۹۸، کوشید در مذاکره با دبیرکل و دیگر اعضای شورای امنیت ، دیدگاههای خود را به اطلاع آنها برساند. وی همچنین بر ضرورت همکاری کامل ایران و عراق، برای دستیابی به راهحل جامع و عادلانه و شرافتمند، تأکید کرد و از اعضای شورا خواست که از تلاشهای وی حمایت کنند. به گزارش تجارتنیوز، تسلط طالبان بر عمده مناطق افغانستان نگرانی را برای جنگ آب در مرزهای شرقی ایران بیشتر از پیش کرده است. گسترش حملات عراق به مناطق مسکونی ، به صدور بیانیه های دیگری از سوی شورای امنیت در ۱۴ و ۲۴ اسفند ۱۳۶۳/ ۵ و ۱۵ مارس ۱۹۸۵ انجامید. در ۲۱ بهمن ۱۳۶۴/ ۱۰ فوریه ۱۹۸۶، ایران در یک اقدام سریع ، شبه جزیره فاو در دهانه اروندرود را در کمتر از ۲۴ ساعت تسخیر کرد.

دیدگاهتان را بنویسید