چراغ نخستین رصدخانه نجوم حرفهای ایران چگونه روشن شد؟

در ابتدا پیشبینی شده بود که آینه تلسکوپ ۲ متر باشد که الان به ۳.۴۰ متر افزایش یافته است و چنین تلسکوپی را نمیشد در هر جایی قرار داد؛ چون هزینه بسیار سنگینی داشت و همه چیز باید با استاندارد جهانی همخوانی داشت، مخصوصاً جایابی آن باید کاملاً استاندارد بوده و آسمان (محل نصب تلسکوپ) صاف و ساکن بدون اغتشاشات گرمایی باشد. در ابتدا تلسط بر مبحث مثلثات در ریاضیات برای این درس لازم است. آزمون رصد که کاملا عملی است و یکچهارم نمرهی نهایی را تعیین میکند. آزمون نظری که 14 تا 16 سوال کوتاه و 2 تا 3 سوال طولانی دارد و نصف نمرهی آزمون نهایی را شامل میشود.

البته چرا، در دانشگاههای انگلستان، فرانسه و کشورهای قدیمی با فرهنگ قدیمی، بعضی قسمتهای دانشگاه دیوار کوتاه و نرده دارد. در گذشته تمام پارکها در تهران دیوار و نرده داشتند. همانند سایر علوم که با آزمایش، اطلاعات جمع آوری می­کنند در نجوم هم آزمایشگاه طبیعی ما کره­ی آسمان است و تمام آنچه ما انجام می­دهیم، مشاهده و ثبت اطلاعات است. همین (عوامل) بازدارندگی است که فرانسه یا انگلیس، استادش را تحویل آمریکا میدهد. یکی از تأکیدات از روز نخست این بود که فناوری (تلسکوپ) حتیالمقدور در ایران باشد، یعنی مشاوره (از خارج) بگیریم، اما فناوری در ایران باشد و این نکته مثبتی است که در دکتر منصوری وجود دارد و آن را تحسین میکنم.

فرهنگ مردم ایران از گذشته تا به امروز بوده و هست که روز ۱۳ فروردین (سیزده بدر) را باید در فضای سبز سپری کنند و در خانه نمانند. در کاسموس، ساگان ما را با خود به سفری از کوچکترین ساختارهای عالم تا کیهان در بزرگترین ابعاد شناخته شده خود همراه میکرد. هزینه دیوارکشی و حقوق این نگهبانها را در مدت ۵ سال حساب کنید و بعد مقایسه کنید با قیمت یک حلقه شلنگی که در این مدت از ما گم شد! در آن سال تیم ایران موفق به کسب یک مدال طلا، دو مدال نقره و دو مدال برنز شد.

در این شغل ها علاوه بر تسلط و مهارت های مورد نیاز لازم است که با توجه به صنعت و کسب و کاری که اون آن شغل دارد افراد دانش مربوط به آن را کسب کنند. واقعیت این است که المپیاد نجوم یک المپیاد تخصصی و دشوار است و برای کسب مدال در این المپیاد اطلاعات تخصصی، تمرین و تلاش زیادی نیاز است. فیلم سیاره ها و کهکشان ها دوبله فارسی , همواره مورد توجه بسیاری از علاقه مندان نجوم و کیهان قرار داشته و با به کار گیری شبیه سازی های کامپوتری و انیمیشن های بسیار حرفه ای از اجرام آسمانی و فضای کیهان چشم همه را به خود خیره کرده و همگان را به تحسین سازندگان وا داشته است…

مجموعه ای محبوب از شبکه نشنال جئوگرافیک (National Geographic) که اطلاعات بسیاری که علاقه مندان نجوم به آن نیاز دارند را در اختیارشان قرار می دهد. شرکت در المپیاد نجوم میتواند نقطه شروع خوبی برای دانشآموزان علاقهمند به حوزهی نجوم و اختر فیزیک باشد. انجمن نجوم ایران با انتشار بیانیهای درباره رصدخانه ملی ایران، با انتقاد نسبت به افتتاح زودهنگام مهمترین طرح کشور در حوزه نجوم تأکید کرد که رونمایی نابهنگام از رصدخانه بیشتر اقدامی نمادین و برگرفته از فشارهای غیرکارشناسی خارج از ساختار دانشگاهی و پژوهشی بوده است؛ اقدامی که میتواند آینده این پروژه کلان ملی را به مخاطره اندازد و فراتر از آن، روند نجوم حرفهای را در کشور با نابسامانی روبرو کند.

رصدخانه ملی ایران، یکی از دستاوردهای بسیار بزرگ و شاخص علمی و بزرگترین پروژه ملی کشور در حوزه نجوم محسوب میشود. در این انجمن، کشورها عضو هستند و افراد بخاطر کشورشان عضو انجمن محسوب میشوند. آن سال من نماینده ایران در جلسه IAU بودم. در طول ۵ سال فقط یک حلقه شلنگ از دانشگاه گم شد، در شرایطی که فضای دانشگاه، نگهبان نداشت. اخترفیزیک: در این قسمت به مطالعه ستاره­ ها و هر آنچه که در ظاهر آنها نمایان است می­پردازیم. با دکتر لاریجانی در پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) صحبت و این کار را به آنها پیشنهاد کرد. بودجه اولیه این کار در اینجا (دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان) داده شد و نتایج گزارش و مطالعاتمان را برای پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) فرستادیم.

در نهایت کار در دست پژوهشگاه دانشهای بنیادی قرار گرفت. شخصیتهای علمی باتجربه و قدیمی در کنار جوانان فعال و مجهز به علم روز در کنار هم در این حوزه برای آموزش دانشآموزان علاقهمند به المپیاد نجوم و اختر فیزیک تلاش میکنند. در روزهاي زوج هر روز در دو نوبت صبح و عصر در کلاس ها شرکت مي کنند. به گزارش «نبض فناوری»، روز و هفته جهانی نجوم از سال ۱۹۷۳ میلادی با هدف ترویج دانش ستارهشناسی و آشنایی مردم با علم نجوم برگزار میشود. سال بعد (۲۰۰۴) با حمایت سازمان ملی پرورشی استعدادهای درخشان، امتحانات المپیاد نجوم در تمامی مدارس تحت پوشش این سازمان در سراسر کشور برگزار شد و تیمی متشکل از ۵ دانش آموز انتخاب شد.

از آن به بعد دیگر به این پروژه کاری نداشتم. به نظرم در این پروژه بسیار خوب کار کردهاند که مقدار زیادی مربوط به دکتر منصوری است، زیرا دکتر خسروشاهی درست است که ۸-۷ سال است با آنجا کار میکند، ولی رئیس (رصدخانه ملی ایران) تا دو سال پیش دکتر منصوری بود و در اینکه چه سیاستی برای ساختن مکانیک تلسکوپ، نصب تلسکوپ و مشاوره در مورد اپتیک اعمال شود، بینقش نبود؛ بنابراین نقش دکتر منصوری برجسته است، منتهی خودش قدر خودش را نمیداند و با این حرفهایی که میزند، اَجر خودش را هم زایل میکند.

دوازده سال است که دیگر مسئولیت این دانشگاه با من نیست. 3 – اعتبار به معانی ( قسمت ها ) است نه به اسامی . در این رده بندی درخشانترین ستاره های قابل مشاده در قدر اول و کم نورترین آن ها در قدر ششم هستند . ستاره شناسان ایرانی عمده ستاره شناسان اسلامی را تشکیل میدهند. علاوه بر این تصاویر مشاهده شده از تلسکوپهای جدید نشان میدهد کهکشان راه شیری تنها جزئی از یک خوشه محلی است که شامل ابرهای ماژلان، کهکشان امراهالمسلسله، کهکشان کوچک نزدیک آن و چند کهکشان کوچک دیگر است که به طور کلی ۱۹ عضو را تشکیل میدهند.

علاوه بر این، اطلاعاتی نیز در مورد حرکت سیارهها، خورشید، ماه و زمین بر اساس علم فلسفه مطرح شد. انسان حکیم در اینگونه موارد مینشیند و حرکت نمیکند. یکی از دلایل کشاورزی بود زیرا از مشاهده فصول مربوط به کشاورزی به این نتیجه رسیده بودند که این فصول با حرکت خورشید و موضع بعضی از سیارات و صورت های فلکی ارتباط و وابستگی دارند. دکتر منصوری، معاون پژوهشی وقت وزارت علوم، این طرح را از قبل پیش برده و به تصویب رسانده بود و لازم بود که یک جایابی برای تلسکوپ انجام شود.

همان سالها، استانداری وقت زنجان به من نامه نوشت که شما چرا برای حفظ و حراست از اموال دولتی، برای دانشگاه دیوار نمیگذارید؟ در نهایت در تاریخ ۷ تیرماه ۱۴۰۰ این پروژه مهم با حضور حسن روحانی، رییس جمهور وقت و دکتر سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری رییس جمهور به صورت مجازی افتتاح شد. در جلسه معرفی پروژه که دکتر لاریجانی ترتیب داده بود، من هم دعوت شده بودم.

البته افتتاح این پروژه با حرف و حدیث و انتقادهای زیادی همراه بود! لازم بود که نقاط مختلف ایران مورد ارزیابی قرار گرفته و جای مناسب برای تلسکوپ پیدا شود. سیاره : اجرامی که تحت تاثیر نیروی گرانش ستاره قرار دارند و ممکن است به صورت توده های خاکی ، سنگی و یا گازی باشند . درخشندگی ستاره به دو عامل بستگی دارد یکی اندازه ستاره و دیگری میزان نوری که از واحد سطح ستاره تابش میشود. با اختراع تلسکوپ، تغییر و تحول قابل توجهی در این رشته به وجود آمد و دوران ستاره شناسی جدیدی آغاز شد. این روش بر پایه تغییر زاویه رویت یک جسم از دو نقطه متفاوت است .

البته من از این موضوع ناراحت شدم ولی آن را بیان نکردم، چون هدف کار برای من مهم است. این مبحث به ریاضیات مقدماتی و پایه شامل مثلثات و کمی حساب دیفرانسیل نیاز دارد اما مثلثات بسیار مهم تر است. دانشگاه نیست، کل جامعه است و بعد، مدیرانی است که انتخاب میکنیم و نظامی که بوجود میآوریم همه محصول تولید این جامعه است. همه میدانستند که تلسکوپ آینه ندارد، ولی این غرض و درخواست دکتر روحانی گفته نشد.

علت مراسم (۷ تیرماه ۱۴۰۰) در آخر ریاست جمهوری دکتر روحانی این بود که میخواست بگوید در زمان ریاست جمهوری من این کارها صورت گرفته است و این افتتاحیه بخاطر پیشنهاد دکتر روحانی بود که بگوید این کار هم صورت گرفته است؛ و الا همه میدانستند تلسکوپی که هنوز آینهاش نصب نشده است، تلسکوپ نیست و این بهانهای بود که به دست آنهایی که میخواستند انتقاد کنند افتاد و حرفی بزنند که تلسکوپ آینه نداشت و این تلسکوپ نیست!

شکل به دور خورشید در گردش است . چرا در سیزده بدر که ضروریترین مورد استفاده مردم است، پارک را بستید؟ به علاوه، احترامی که این نداشتن دیوار و دعوت از مردم برای اینکه بیایید و از دانشگاه فرزندانتان دیدن کنید، در جامعه ایجاد کرده است، قابل قیمتگذاری نیست. نجوم رصدی در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان کم کار شده است. قرار بود این تلسکوپ در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان مدیریت شود، اما دکتر منصوری در آن زمان یکی از کجتابیهایش با اینجا بود و خودش هم از وزارتخانه بیرون آمده بود. مناسب برای دانش آموزانی که به تازگی قصد ورود به المپیاد را دارند و آنهایی که احساس ضعف در ریاضی پایه خود دارند.

دیدگاهتان را بنویسید