منطق استراتژیک جنگ ناخواسته ایران و آمریکا در خلیج فارس

توسعه اقتصادی نیز سبب تسریع اجرای طرحهای ساخت و ساز، نوسازی کشاورزی و ایجاد صنایع پتروشیمی و فولاد گردیده بود. در 21 خرداد 1360، فرماندهی کلقوا، به یکی از امرای ارتش، ولیاللّه فلاحی، سپرده شد (رجوع کنید به امام خمینی، ج 8، ص 461ـ462) و به دنبال آن راهبرد نظامی جمهوری اسلامی ایران تغییر کرد و مقدمات همکاری جدّی نیروهای نظامی (ارتش و سپاه پاسداران) و نیز حضور گسترده نیروهای مردمی فراهم شد. اما چهار روز پیش از حمله عراق به فاو اتفاقی رخ داد که به اندازه دیگر رخدادهای آن سال تلخ بود. به خصوص که عراق تمرکز قوای خود را در فاو، برای جلوگیری از سقوط حلبچه ، برهم نزده بود (همو، ۱۳۷۹ ش ، ص ۱۰۲). تصرف سلیمانیه، ضمن آنکه گامی برای تسخیر کرکوک بود، برای برخی مقاصد، از جمله کمک به معارضان کُرد در افزایش فشار بر حکومت عراق، هدفی استراتژیک تلقی میشد. جدایی بحرین یکی از حسرتهای تاریخی است که به ویژه با توجه به اهمیت قلمرو در ملیت ایرانی، طی ۲۰۰ سال گذشته بر دل ما ایرانیان نشسته است. توان رزمی عراق ، که در ۱۳۶۶ ش با خرید و تولید جنگ افزارهای جدید و ترمیم سازماندهی نظامی افزایش یافته بود، در اوایل ۱۳۶۷ ش نمایان شد (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی .

کرکوک بعد از بغداد و بصره مهم ترین شهر عراق محسوب می شد و عملیات در اربیل ، امنیت انتقال نفت عراق را به سواحل ترکیه در دریای مدیترانه به خطر می انداخت . در این مرحله ، عراق از موشکهای دوربرد ساخت شوروی استفاده کرد، که با سفر نخست وزیر ترکیه به دو کشور متوقف گردید، ولی به فاصله چند روز، مرحله پایانی جنگ شهرها در ۲۱ فروردین ۱۳۶۷، از طرف عراق آغاز شد و در اول اردیبهشت ۱۳۶۷ بعد از سقوط فاو، پایان یافت . در این مرحله، عراق از موشکهای دوربرد ساخت شوروی استفاده کرد، که با سفر نخستوزیر ترکیه به دو کشور متوقف گردید، ولی به فاصله چند روز، مرحله پایانی جنگ شهرها در 21 فروردین 1367، از طرف عراق آغاز شد و در اول اردیبهشت 1367 بعد از سقوط فاو، پایان یافت. در پی انجام دو عملیات از سوی ایران، یکی در ۲۳ تیر ۱۳۶۱ در محور جنوب و دیگری در ۹ مهر ۱۳۶۱ در منطقه سومار، که منجر به آزادسازی بخشهای مهمی از خاک ایران و تسلط نیروهای ایران بر شهر مندلی عراق شد، شورای امنیت به درخواست عراق، در ۱۲ مهر ۱۳۶۱ قطعنامه ۵۲۲ را به تصویب رساند و خواستار آتشبس فوری و عقبنشینی نیروها به مرزهای بینالمللی شد و از دولت عراق، به سبب آمادگیاش برای همکاری در اجرای قطعنامه ۵۱۴، استقبال کرد.

عراق با وجود شواهد مسلّم و انکارناپذیر، بهکار بردن مواد شیمیایی را انکار کرد، اما در پی ارائه مدارک موثق از سوی ایران و بررسی کارشناسان اعزامی از سوی سازمان ملل، شورای امنیت برای اولین بار در 9 اردیبهشت 1367/ مه 1988 قعطنامه 612 را به اتفاق آرا تصویب کرد. اما دولت ایران همچنان از تأیید و قبول قطعنامه امتناع ورزید و سه روز پس از تصویب قطعنامه، در 12 آبان 1362/ 3 نوامبر 1983 در جبهه شمالی به پَنْجوین حمله کرد و عراق نیز حمله به مناطق مسکونی را شدت بخشید. پس از پایان عملیات کربلای ۵ ، اوضاع جبهه ها و خطوط دفاعی به گونه ای بود که ادامه عملیات را ضرورت می بخشید. پس از آذر ۱۳۶۶، اگرچه عملیات نصر ۸ و بیت المقدّس ۲ و ۳ در جبهه شمالی اجرا شد، چون اوضاع مطلوب نبود اجرای استراتژی برگزیده در این جبهه ناقص ماند (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی . این آغازی است برای حوادثی که بی شک عواقب تلخ آن به خلیج فارس منحصر نخواهد ماند و مسئولیت همه پیشامدهای بعدی به عهده شروع کننده یعنی آمریکاست. انقلاب اسلامی ایران آمد و ببینید ایران انقلابی چه کرد، باید ببینیم که موضع آمریکا چه بود، در کشوری که آمریکا بر آن تسلط داشت، ثروتها، نفت و گاز آن را به غارت میبرد و آن را هرگونه که میخواست اداره میکرد، سالها سعی کرد هویت عقیدتی و فرهنگی و فکری آن را تغییر دهد، غربی سازی که شاه و پدرش در تلاش برای آن بودند، میدانیم که شاه مزدور آمریکا بود و در خدمت اهداف آمریکا و صهیونیستها در منطقه اقدام می کرد، ژاندارم منطقه خلیج فارس بود و تمام کشور های منطقه خلیج فارس از او میترسیدند.

درنتیجه تنها بخشی از نتایج عملیات کربلای ۱۰ به دست آمد و نیروهای عمل کننده نتوانستند به نیروهای عمل کننده در عملیات نامنظم فتح ۵ در درون عراق ملحق شوند ( روزشمار جنگ ایران و عراق ، کتاب ۴۷، ص ۳۰۲ـ ۳۰۸). در این مدت ، عراق بین ۱۹۰ تا ۲۰۰ فروند موشک به شهرهای ایران و جمهوری اسلامی ایران نیز نزدیک به پنجاه فروند موشک به شهرهای عراق شلیک کرد (جمشیدی ، ص ۵۴ ـ ۵۵).بر اثر حملات موشکی به شهرهای ایران ، نزدیک به هشتاد هزار تن مجروح یا کشته شدند (کاظمی ، ص ۱۷۱؛ ابوغزاله ، ص ۲۴۰ـ۲۴۲). یگانهای سپاه پاسداران در این عملیات ۶۵۱ ، ۷ تن شهید، ۲۹۹ ، ۵۳ تن مجروح و ۵۲۹ ، ۳ تن مفقود داشت (اردستانی ، ۱۳۷۹ ش ، ص ۲۸۶ـ ۲۸۸). موفقیت در عملیات نامنظم به نتایج عملیات منظم بستگی داشت و عملیات منظم زمانی شروع شد که توان رزمی یگانهای عمل کننده ، به دلیل جنگ فرسایشی چهار ماهه ، در جنوب کاهش یافته بود. بمباران شهرها و تشدید آن در سال پایانی جنگ .

دیدگاهتان را بنویسید