فلسفه چیست و فیلسوف کدام است؟

«وَ غُضُّوا عَمَّا لَا یَحِلُّ النَّظَرُ إِلَیْهِ أَبْصَارَکُمْ»؛ و چشمهای خود را از هر حرامی بپوشانید «وَ عَمَّا لَا یَحِلُّ الِاسْتِمَاعُ إِلَیْهِ أَسْمَاعَکُ»؛ و گوش خود را از آنچه شنیدنش حرام و ممنوع است، حفاظت کن «وَ تُوبُوا إِلَی اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِکُمْ»؛ و از هرگونه و لغزشیای توبه کن و به سوی خدا بازگرد. آنچه خواندید جملات فلسفی عاشقانه متنوعی بودند که از دیدگاه چرا و چگونه به عشق پرداخته بودند. و تمام احکام الهی براساس فطرت بشری صادر شده اند که هم منافع دنیایی دارند و هم موجبات رضایت الله تعالی را در بردارد. حجاب زنان، از سنن قدیمی تمدن های بشری بوده است و در ادیان الهی به خصوص زردشت، یهود و مسیحیت مسأله حجاب و رعایت آن مطرح بوده است در بعضی از ادیان مثل دین یهود، مسأله حجاب سخت تر از حجابی است که اسلام می گوید.

برابر متون تاریخی، چادر و روبند، برای همگان ـ حتّی برای خاتون های اشراف ـ ضروری بود و در اعیاد نیز کسی آن را کنار نمی گذاشت؛ بلکه با طلا و نقره و پارچه های زربفت آن را تزیین می نمودند و حتّی برای تفریح نیز با حجب و حیای کامل در مجالس انس و یا گردش هایی دور از چشم نامحرمان، شرکت می جستند. نخست، جلوگيري از تحريك مردان در جامعه و ديگري حفظ امنيت زن تا هم از شر مزاحمان دور باشد و هم بتواند به راحتي در جامعه رفت آمد كند. در خیابان میروید، اگر روزهای معمولی، وقتی نگاهتان به یک زن میافتاد، یک وضع دیگری داشتید، باید با ماه شعبان و شوال فرق داشته باشد.باید توجه کنید که شما در حال ایجاد رابطه با خدا هستید.

اگر روزهای دیگر دم صف میرسیدید و یک جوری خودتان را جلو میزدید که زودتر خودتان را به ترازو برسانید، امروز باید سعی کنید که سر جای خودتان بایستید. اگر به انسانی ابراز علاقه کردید، فرد را نیازمند احساسات و عواطفی می کنید که در او شکل داده اید. اگر میخواهی بار سنگین رسالت را به دوش بکشی، برای تو که پیغمبر(ص) هستی، واجب است که لااقل نصف شب را بیدار بمانی و با خدا راز و نیاز کنی.آن حالت سازندگی عبادت و ذکر و یاد خدا برای این است که انسانی بسازد که این انسان در جامعه، احساس مسؤولیت کند.

انسانی که با خدا چنین رابطهای برقرار کند، محال است که با برادران و خواهران دیگرش و مردم دیگر رابطه تجاوز و زور و دروغ و غیبت و فساد و بی انصافی و زورگویی برقرار کند.حالا سراغ روزه میرویم. اسلام میخواهد از طریق عبادات، مواد خام اجتماع را بسازد؛ انسانهای پاک و با فضیلت که در حرکت اجتماعی، اگر چنین انسانهایی وجود داشته باشند، جامعه را به طور اتوماتیک و بدون فشار خارجی سالم و پاک نگهداری میکنند.هر مقدار شخصیت و مسؤولیت انسان در جامعه بیشتر باشد، این سازندگی واجبتر است و نیاز بیشتری به آن داریم؛ مثلا، برای پیغمبر اکرم(ص) نماز شب و عبادت در شب، آن طوری که از آن استفاده میشود، واجب بوده، ولی برای افراد معمولی چنین چیزی نیست، برای اینکه پیغمبر(ص) باید جور دیگری ساخته شود.به پیغمبر(ص) خطاب میشود: که شما موظفید پاسی از شب را بیدار بمانید.

تاکنون با اصطلاحات مختلف فلسفه آشنا شدهایم، اکنون نوبت آن فرارسیده که موضوع بحث این کتاب را روشن کنیم و توضیح دهیم که منظور ما از فلسفه چیست و در این کتاب از چه مسائلی گفتوگو میشود. مسائل فلسفه، سوال هایی است که از آغاز فلسفه تاکنون وجود داشته و هر فیلسوف یا مکتب فلسفی، پاسخی برای آن ها ارائه کرده است که بعضا با دیگر نظریات، متفاوت بوده است. چشم ها و ذهن ها را به همین چیزهای ظاهر و کوته نظرانه مشغول کنند. یعنی من مبعوث گشتم که اصول اخلاقی را برای جامعه انسان ها تتمیم و تکمیل نمایم.

بنابراين عجيب نيست كه روح انسان روزه دار اوج گرفته و دَرِ بارگاهٔ الهي را بكوبد و خداوند هم او را بپذيرد و بگويد لبيك بندهٔ من ! به عبارتي جسم خانه است و روح ساكن آن و يا جسم مركب است و روح سوار آن . آيا فقط همين جسم مادي است كه چند روزي در اين جهان خاكي زندگي مي كند يا اينكه در وراي اين جسم خاكي چيز ديگري هم وجود دارد ؟ هر انسانی، فقط یکبار برای رسیدن به یکنفر که دوستش دارد، دیر میکند و پس از آن، برای رسیدن به دیگران هیچ عجلهای نمیکند.

زندگی فلسفی آن گونهای از زندگی است که جرأت مواجهه شدن با این چرایی را پیدا میکند. هرکس در این ماه بکوشد اخلاق خود را نیک و پسندیده نماید، در جهان آخرت مورد عنایت الهی قرار خواهد گرفت. وی ادامه داد: در این ماه همه چیز بر محور خداوند میچرخد و ماه خدا و خدایی شدن انسان است. یکی از فلسفههای روزه این است که باور به معاد و یاد قیامت را در شما زنده کند و شما درد گرسنگی و تشنگی را درک کنید و به ضعفهای خود پی ببریم تا برای روز قیامت آماده شویم.

ثانیاً باید هدفی باشد که از همه هدفهای دیگر برتر باشد و آن هدف نباید به گونهای باشد که ما در کوچه زندگی مجبور شویم همدیگر را لگدمال کنیم. فلسفه با شک شروع میشود، خصوصا شک به مسلمات، میگویند سقراط وقتی در کوچه و خیابان راه میرفت مدام مشغول طرح پرسش های فلسفی از افراد بود و ذهن مردم را به تفکر فلسفی وامیداشت. به خاطر بسپاریم یکی از دو اتهام اصلی سقراط که منجر به حکم اعدام او و نوشیدن «شوکران» شد همانا به پرسش کشیدن حکایات و روایات خدایان المپ در بین جوانان بود.

حاکم در این شهر به عنوان همشهرى، ناجى، پشتیبان مردم، حاکم و چوپان گله خوانده مى شود; چون مردم دو گروه هستند: عده اى حکمران و فرمانروا، و عده اى فرمانبر. این حدیث میرساند که انسان نمیتواند سرنوشت خود را دگرگون سازد و کتاب قدر، بر همه چیز حاکم است؛ در حالی که کتاب و سنت، پر از دگرگونی سرنوشت، با اعمال پاک و ناپاک است. وی ادامه داد: همچنین شرط دیگر قبولی دعا، قلب پاک و نظرهاست، زیرا قلبی که دروغ، نفاق، حسادت و پلیدی در آن باشد، شرط لازم را برای نزدیک شدن به خدا و قبولی دعا نخواهد داشت.

این را بدانید، شما انقلابی هستید، جامعه ما نشان داد جامعهای انقلابی، با شعور، شجاع، دلیر، باگذشت و شهید ده است، اما بعد از انقلاب نشان داد آن جامعهای که اسلام ساخته باشد، به آن شکل هنوز نیستیم.در یکی از جنگها وقتی که مسلمانان شرکت کردند و جانانه جنگیدند و دشمن را خوب شکست دادند، با حالت غرور مسلمانان برگشتند. آن حالت را که یک آدم زندانی دارد، حفظ کند، در جامعه بیاید و نصف آن حالت خوب باشد، تمام زندگی انسان آباد و آزاد است.

روایاتی دارد که ماه رمضان هر شبی چند نفر آدم را از آتش جهنم آزاد میکند. طبیعت روزه این است؛ یعنی، آدمهایی که دارند تمرین میکنند، این تمرینات آدم را به یک مرحله میرساند که از جهنم نجات پیدا میکند و همین طور حالت تصاعدی دارد که در شب آخر انسان به اوج تمرین میرسد.حالا، اسلام میخواهد با این برنامه که همراه این برنامههای دیگر هم است – فقط روزه نیست؛ عبادات دیگر هم هست ـ آدم بسازد و جامعه اسلامی که افرادش این طور ساخته شده باشند، غیر از این جامعه ماست.

دیدگاهتان را بنویسید