شعر وادب در دوره غزنوي(کتاب تاریخ ایران اسلامی)

در اشعار شاعران مکتب وقوع، معشوق ناگهان از اریکه قدرت هزار ساله خود به زیر کشیده شد و شاعران در مقام اعراض از او بر می آیند. از دوران تحصیل فردوسی واین که چه متونی را فراگرفته آگاهی در دستنیست؛ اما روشن است که سراینده چنین متنی، نمیتوانسته فارغ از آموزشهایدینی وفلسفی رایجِ روزگارش باشد. در همان دوران شاعری چون پروین اعتصامی که هرچند با زبان نه چندان نرم و فارغ از جنسیت شعر میگفت، نقش خود را در فرهنگ ایفا کرد و با جایگاهی که به دست آورد به تغییر این نگرش بین مردم و جامعه کمک کرد؛ البته در آن دوره نیز بزرگان ادبیات باورشان نمیشد این سرودهها مال یک زن باشد و شاعر زن چنین اشعاری بسراید.

تکرار قافیه در سه مصراع آن که خاموشی و سکوت مصراع سوم را فرا می گیرد و هویداتر می سازد ، نوعی تضاد شگفت انگیز در آهنگ صدا پدید می آورد که با تضاد آهنگ اندیشه سازش دارد. بیدل، با تأسی از شعرای پیشرو سبک هندی، نظیر: کلیم و صائب، به جهت دست یافتن به معنی بیگانه و به اصطلاح فرمالیست های روسی« بیگانه سازی»، همچون دیگر شعرای سبک هندی، از طریق آشنایی زدایی و هنجار شکنی معنایی(مخالف خوانی)، یک عنصر و پدیده ی شعری را که بیشتر برگرفته از محیط اطراف و طبیعت پیرامون اوست، با کمک ذهن خلاق و فکر دقیق و اندیشه ی نکته سنج، موشکافانه و تیزبینانه، از جنبه ها و زوایای مختلف مورد مطالعه قرار داده و درباره ی آن به داوری می نشیند، یعنی به نکوهش و نگرش منفی نسبت به آن چیزی می پردازد که در هنجار و عادت دیرینه ی ادبی، به ستایش و نگرش مثبت پیرامون آن چیز پرداخته شده و یا به ستایش و نگرش مثبت نسبت به آن چیزی می پردازد که در هنجار ادبی، با نگرش منفی با آن برخورد شده است.

همچنین از آن جا که اساس خلقت بر مبنای درد است “خلق الانسان فی کبد” (سوره البلد – آیه 4) ما انسان را در سختی و رنج آفریدیم . متفاوتنویسی برخاسته از یک نیاز درونی است. باید بحق گفت و نام برد از بانوان شاعر و سهم بزرگی که در ظرف شعر و فرهنگ ریختهاند و البته پس از آن حتماً نیاز میشود مقالهای برای شاعران مرد و احقاق حق پایمال شدهشان توسط همنوعان و همجنسهایشان نگاشت. پی نوشت ها : 1-سیلاب یا هجا عبارت است از چند صوت که به یک دم زدن و بی فاصله شنیده شود از حیث کمیت سه نوع است: کوتاه، بلند و کشیده.هجای کوتاه عبارت است از حرف بی صدا که در پی آن حرکتی کوتاه باشد.

دوبیتی یکی از قالب های شعر فارسی است و بسیاری از افراد از دوبیتی مفهومی برای بیان حرف هایی که می خواهند به زبان بیاورند از آن استفاده می کنند. برای ما جالب آن بود، که واژة رقص در اشعار مولانا از کلمات سیریستیفاده است و واقعاً مولانا با استفادة کثرت بر این واژه امتیاز داده است. همانطور که مشخص است، این شعر در چنبره استعاره ها و تشبیهات بسیار دور از ذهن، گرفتار آمده است.

همانطور که گفته شد در بینش اجتماعی وعرفانی مولانا . بههرحال مدرنیسم، با همه نقاط قوت و ضعف شعر و اندیشه فروغ، با شعر فروغ و تابوشکنیهایش وارد بدنه شعر ایران شد. درخت مکر زن صد ریشه دارد / فلک از دست زن اندیشه دارد! اقدام شاعران سبک هندی که تمام توجهشان به تازگی خیال بود نیز تلاشی در این راستا بود؛ اما از آنجا که هر یک از این اقدامها از بینشی یک بعدی سرچشمه میگرفت با توفیق همراه نبود.

هر شاعری به بیش از دو شاخص پرداخته که در کارش بازنمود بارز دارد. گرچه خلفاى اوليه عباسى ظاهرا در امور دينى سختگير بودند،اما پس از هارون،سياستباز اباحيت را پيش گرفته،امور دينى را تا حدودى آزاد گذاشتند.اينان اهلتسامح و تساهل درامر دين بودند.هر دين و عقيدتى(ملل و نحل مشرك)را آزاد گذاشتهبودند.اما اين آزادى مستلزم استبداد عليه پارسايان اهل سنت و شيعه علوى(يعنى اهلاسلام حقيقى)و بعضى ملل و نحل بود.شخصى چون مامون از يك طرف دار الحكمه(اغلب حكمت و عقل آزاد از وحى-يعنى حكمت فلسفى)را تاسيس و از طرف ديگرمنشا پيدايى دوره محنت(شكنجه تفتيش عقايد)در اسلام گرديد،تا بازور و شكنجهعقيده معتزليان را مبتنى بر مخلوق بودن قرآن بر همه تحميل كند.

وندانم تا این نوخاستگان درین دنیا چه بینند کهفراخیزند ومشتی حُطام گرد کنند وز بهر آن خون ریزند ومنازعت کنند وآنگاه آنرا آسان فروگذراند وبا حسرت بروند. البته هوش شاعران پیشرو (آوانگارد) پشتوانه غنی از تاریخ فرهنگ دارد که در آنتولوژی شاعران فرامن مبسوط به آن پرداخت شده است. از تأثیر این عدالت، برکت اقتصادی در زندگی مردم حاصل می شود و از هر دانه غله بیش از صد دانه به دست می آید.

با توجه به شرایط اجتماعی «شاعران فرامن» در پی اثبات ذهنیت خود هستند و هر مُهر تاییدی را قبول نمیکنند. با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی در تلاشاند که جایگاه خود را در ادبیات تثبیت کنند. داودی تصریح کرد: در ادبیات ایرانی هر نسلی صدای خاص خود را دارد. در ادامه این مطلب بهترین آثا مولانا را بیان کرده و جهت آشنایی شما، هر یک را به اختصار توضیح خواهیم داد.

از این جهت جهان همیشه به خاطر ادبیات در مقابل شاعران ایرانی سر تعظیم داشته است. از این جهت در شعر پیشرو زوایای پیدا و پنهان زیاد هست. چند نفر شاعر زن پیش از مشروطه داشتهایم و چند نفر نام این شاعران به گوششان خورده است؟ در پایان شاعر با زبانی شیرین و بیانی ساده در وصف دختر کُرد به ذکر چند شهرستان کرمانشاه که منظر و نماد شهامت و غیرت و عشق است می پردازد . نمی توان سخن از وفاداری زنان را بدون یاد لیلی به پایان برد. گاهی اوقات واقعا مجبوریم بیشتر از حد معمول تلاش کنیم و تمرکز روی هدفمان را بیشتر کرده تا به پایان راه برسیم.

برخی از این شاعران نیز از سرزمین خراسان ماندند تا از امیرانغزنوی صلهای دریافت کنند وروزگار را به خوشی بگذرانند. داودی در ادامه گفت: در بیشتر دورهها در محوریت شعر پیشرو، نوعی دگرگونی از ناحیه زبانیت زبان رخ داده و شاخصهای تعریف شدهای بین دو رویکرد ذهنی و عینی به وجود آمده است. بیدل آیینه خانه را فراوان در اشعار خویش آورده است و لیکن از آنجا که تشبیهات ایشان عمومی و عینی ولی توضیحات ایشان دیریاب و فردی هستند هریک از خوانندگان ایشان برداشتهای متفاوتی از این ترکیب دارند.

شاعر زن را مرد خطاب می کند و می گوید زنان غیرتمند درد را عامل تعالی و ترقی خود می دانند نه مانع بازدارنده تا بدان جا که درد صرف نظر از هر طبقه و قشری و در هر مقام و موقعیتی جزو لاینفک او می شود و از آن به قوت غالب یاد می کند. «دلا دیدی آن عاشقان را؟ سلطان محمد خندان، اثر زیر را در سال 1509 میلادی در شهر هرات افغانستان به تصویر درآورده است. این نگارۀ زیبای فاخر، دارای امضاء و نام خوشنویس نیست و حتی تاریخ دقیق خلق آن نیز نامشخص است اما با توجه کردن در سبک هنری به کار گرفته شده در این اثر می توان تاریخ تقریبی ساخت آن را به دوران صفویه نسبت داد.

فرهنگی که در آن زن اگر چند بیتی شعر بداهه زمزمه کرده باشد پای تشت و دیگ و در پستو بوده است. نرم شکنی در این چند فرمی با معناهای متفاوت روبه رو است. سپس با کلامی نرم در عین حال هشدار دهنده زن را خطاب قرار می دهد هر چند از کوره حوادث به گریستن پناه می آورد اما او را از گریه کردن و اشک ریختن بر حذر می دارد چرا که اشک را نمادی از ضعف و زبونی می داند و بدخواه و کینه ور نباید غمگینی و گریه کردن او را ببیند.

به رؤیا دیدم دخترِ شاهِ پریان از آنِ من است! جادو گر اشعار من ! داودی همچنین در پاسخ به این سوال که منظور او از نزدیک شدن تجربههای فرمی شاعران زن به افقهای جهانی که در کتاب از آن یاد کرده است شامل چه مولفههایی میشود، اظهار کرد: به زعم من شاعران شعر پیشرو هم نگاه شان جهانی شده است، و هم از نظر فرمی به ساختار شعر جهان نزدیک شدهاند. او درباره اینکه قصد دارد این تجربه را در ساحتهای معنایی و فرمی دیگری نیز تکرار کند یا خیر، بیان کرد: به شرط حیات، شعر در ساحتهای دیگر هم مورد تاویل قرار خواهد گرفت.

نیما علاوه بر پرداخت به طبیعت کلام و ترسیم واقع گرایی تغییرات ساختار ی و فرمی را در این حیطه مورد توجه قرار داد.» در آن دوران جامعه در حال پوستانداختن بود. آن قدر بالا می روم که … هی بگردم قد و بالا ، سرو بستانت ! سپس با بیانی گرم و صمیمی به مدح و وصف قد و بالای دختر بر می آید و در ادامه همچنان از او می خواهد که از گریستن تبرا جوید و دلتنگی و مغمومی خود را از دشمن پنهان کند . دوم اينكه هنجارشكني و مخالف خواني كرده و برخلاف عرف و عادت شاعران گذشته، به انتقاد از مقام و شخصيت خضر مي پردازد.

دیدگاهتان را بنویسید