درسهایی از جدایی بحرین از ایران

اما همزمان با امضای این بیانیه ۶ بندی و محکوم کردن تخریب منازل و ادارات و بیمارستانها، نیروهای طالبان همچنان در حال پیشروی در خاک افغانستان هستند و از رورز گذشته دو کمرگ مرزی افغانستان را تصرف کردهاند. به علاوه؛ کاستن از حجم تسلیحات تهاجمی در خطوط تماس جغرافیایی و افزودن بر حجم تسلیحات تدافعی در صورتی که بازیگران موافق به ایجاد شفافیت در تمایز میان دو نوع تسلیحات تهاجمی و تدافعی شوند، در اجتناب از جنگ نقش موثری ایفا می کند. استقرار این موشک ها، نشان دهنده فروش تسلیحات چینی به ایران بود. به طوری که زمانی که احتمال گسترش منطقه ای جنگ افزایش یافت، ترکیه در این زمینه عکس العمل نشان داد. نظر بغداد در مورد ماهیت انقلاب ایران و مفهوم آن برای شیعیان عراق، بر همگان روشن بود، چنان که ای. در ۹ آبان ۱۳۶۲، به دنبال گسترش دامنه جنگ به خلیجفارس و حملات عراق به نفتکشها و انتشار گزارش نمایندگان ویژه دبیرکل سازمان ملل پس از بازدید از مناطق اشغالی توسط عراق و شهرهای بمباران شده در ایران و عراق، چهارمین قطعنامه شورای امنیت به شماره ۵۴۰ صادر شد و در آن به گزارش واقعبینانه نمایندگان دبیرکل در بررسی مناطق مسکونی و تأیید لزوم بررسی دقیق علل جنگ اشاره گردید.

ادامه مجادلات در مذاکرات سبب سرخوردگی سازمان ملل شد به گونهای که گمان میرفت دبیر کل شورای امنیت موضوع مذاکرات را رها کند و این به زیان ایران و به سود عراق بود (همان، ص 362ـ410). دور جدید مذاکرات در پی سفر نماینده ویژه دبیر کل به بغداد و ارسال نامههای وزیران خارجه ایران و عراق به دبیرکل، مجدداً در 28 بهمن 1367/ 17 فوریه 1989 در نیویورک، با حضور وزرای خارجه دو کشور و دبیرکل، آغاز شد. دولت ایران ، این قطعنامه را ــ که عنوان آن ، همچنان «وضعیت میان ایران و عراق » بود ــ صرفاً نوعی تهدید تلقی کرد و لحن آن را جهت گیرانه و به زیان ایران ارزیابی نمود. اما گفته شد حدود ۶۰۰ سرباز آمریکایی همچنان در افغانستان حضور دارند تا از سفارت امریکا در خاک افغانستان حفاظت کنند. نکته درخور توجه این است که در این قطعنامه هم، مانند بیانیه پیشگفته، به تجاوز عراق به خاک ایران هیچ اشارهای نشده و موضوع صرفاً با عنوان «وضعیت میان ایران و عراق»، به مثابه امری که ممکن است در آینده به افزایش تنش در سطح بینالمللی یا اختلافات شدید بینجامد، مطرح گردیده است ( تجاوز عراق به ایران و موضعگیری سازمان ملل متحد، ص 96؛ سیک، ص 234ـ 235). از نظر ایران، بهرغم اینکه شورای امنیت، وقوع جنگ را احراز کرده بود، شروعکننده آن را تعیین و اعلام ننموده و سخنی از تجاوز و نیز کشور متجاوز و تنبیه آن به میان نیاورده بود.

تابناک هم در گزارشی گفته برخی از سربازان افغان پس از درگیری به سمت خاک ایران فرار کرده و به پاسگاههای ایران پناه بردهاند. اما اجمل شنواری، سخنگوی بخش امنیت و دفاع اعلام کرده که نیروهای مسلح افغانستان به صورت تاکتیکی از برخی مناطق خارج شدند اما با بازیابی نیروها مجددا حمله میکنند، همان طور که ۱۴ منطقه را باز پس گرفتهاند. مسأله کشمیر برای پاکستان به عنوان یکی از جدیترین عارضهها برای تمامیت ارضی این کشور پس از جدایی از هند محسوب میشود. گفته میشود که طالبان در حال پیشروی در شمال افغانستان است. اینکه ایران بعد از یک دوره طولانی به عنوان قدرت متوسط منطقهای هم با بریتانیا و هم با آمریکا وارد معادلات استراتژیک و نظامی میشود که به مرور بعد از خروج نیروهای انگلیسی از خلیج فارس، ژاندارم منطقه میشود و انگلیسیها به این موضوع تمکین کرده و آمریکاییها هم خوشحالاند. این در حالی است که ماه گذشته گروه طالبان اعلام کرده بود که به فرماندهانش دستور داده که با مردم خود رفتار کنند و به اموال آنها خسارت وارد نکنند. دیدهبان حقوق بشر دو روز پیش گزارشی منتشر کرد که نشان میداد طالبان در ماه گذشته خانههای شهروندان افغانستانی ساکن در شمال این کشور را به آتش کشیدهاند و برخی از خانهها را غارت کردهاند.

گروه طالبان از اواسط ماه اردیبهشت امسال حملات تهاجمی خود را در چند جبهه مهم آغاز کرد. مرحله دوم درگیری از ۲۵ فروردین ۱۳۶۷ آغاز شد. طالبان مدعیاند که بخشهای مهمی از ولسوالیهای افغانستان را تصرف کردهاند. در این نشست هیئتهای نمایندگی سیاسی طالبان و دولت افغانستان حضور داشتند و ایران میزبان این نشست بود. همچنین نخستوزیر انگلیس به نمایندگان پارلمان این کشور خبر داد که حضور انگلیس در افغانستان بعد از ۲۰ سال به پایان رسید. حضور نیروهای داوطلب، از جمله نیروهای ستاد جنگهای نامنظم به فرماندهی شهید مصطفی چمران، برای متوقف کردن هجوم دشمن، بسیار مؤثر بود. حتی برخی از این مهاجران داوطلبانه در جبهههای جنگ علیه عراق شرکت کردند و دارای شهیدان، جانبازان و اسیرانی نیز هستند که آمار آنها در بنیاد شهید جمهوری اسلامی ایران ثبت شده است. آن منظره منادی جنگ جهانی چهارم بود که ما فقط درک نا مشخصی از آن در ذهن داریم. در این بین مردم شهرهای بزرگ که از مُغ ها نا راضی بودند زودتر اعراب را پذیرفتند. به این ترتیب ترکیه شاهد قدرت یابی کردهای عراق در مرزهای جنوبی خود بود و برای ورود به عراق و سرکوب کردها با عراق به توافق رسید. با این وجود خطرناک ترین شکل تصادف هنگامی است که روابط دو کشور درگیر در وضعیت تصادف، به شدت تیره بوده و طرفین آماده رویارویی در آینده نزدیک باشند.

دیدگاهتان را بنویسید