ایران از جنگ قره باغ تا افغانستان

برخلاف ادعاهای مطرح، از بین کشورهای عربی تنها اردن، مصر و سودان به عراق نیرو و کمک نظامی ارسال کردند و هیچ یک از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تسلیحات زرادخانه های کوچک خود را در اختیار عراق قرار ندادند، هرچند عربستان احتمالاً هزینه خرید تسلیحات از فرانسه را تقبل کرده بود. هدف دولت صدام از این اقدام، مشغول کردن بخشی از نیروهای نظامی ایران در مرزهای شرقی این کشور بود .در این راستا این کشور مقدار زیادی سلاح و مهمات، از طریق مرز پاکستان به منطقه بلوچستان ایران حمل کرد و در اختیار سران قبایل بلوچ قرار داد. پس از آن، روابط دو کشور تا حدودی افت کرد که درگیریهای شیعه و سنی در کراچی و ادعای دخالت ایران در آن و گسترش روابط پاکستان با کشورهای عربی در این زمینه مؤثر بود. نیازی به یادآوری این مطلب نیست که آمریکاییها به خوبی میدانند اگر اروپا حاضر به جنگ با ایران نباشد، رفتن با طناب سعودی در چاه جنگ با ایران یعنی واشینگتن نه تنها در این جنگ تنها خواهد بود، بلکه طبق تجربه گرفتاری ائتلاف سعودی در باتلاق فوقالعاده سطحیتر یمن، باید سعودیها و کشورهای عربی بیعرضهای را که حاضر به جنگ با ایران شدهاند هم روی دوش خود کول کند.

بهطوری که حسین سلیمی رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان در گفتوگو با پایگاه خبری اتاق ایران، در روز ۱۵ مردادماه امسال از کاهش بیش از ۸۵ درصدی صادرات ایران به افغانستان پس از جنگ داخلی دراین کشور خبر داد. این کشور با توجه به تعهدات نظامی خاصی که نسبت به ایالات متحده داشت ناگزیر بود در صورت لزوم با نیروهای نظامی این کشور در منطقه همکاری کند. بهگونهای که وی در مصاحبه با روزنامه الشرق الاوسط به صراحت اعلام کرد: کمیته میانجیگری از زمان تشکیل آن در سال 1981 در حدود هشت گردهمایی در سطح سران، برگزار کرد که این اجلاسها نتیجه خاصی را به دنبال نداشت. در اوایل سال 1983 وزیر کشور ایران از پاکستان بازدید نمود و بسیاری از مسائل مرزی حل و فصل گردید و قرار شد سالانه کمسیون مشترکی در این مورد تشکیل شود. دولت پاکستان متعهد شد مجرمین (عادی و سیاسی) فراری ایران را به این کشور تحویل خواهد داد . به ویژه اینکه امارات در روابط خود با ایران برخی ملاحظات سیاسی و اقتصادی را در نظر میگیرد و نمیخواهد خود را به عنوان یک تهدید علیه تهران معرفی کند. در واقع، اهدافی که برای این سازمان در نظر گرفته شده بود همان اهداف پیمان آر.سی.دی بود.

اوج اختلاف جمهوری اسلامی و اسراییل در زمان ریاست جمهوری احمدی نژاد در (تابستان 1384)، رخ داد که محمود احمدی نژاد، در اولین سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت که هولوکاست یک افسانه است نه یک واقعیت. در این صورت با فرض اینکه ایران روندهای حقوقی را رعایت نکرده باشد، باز هم تناسب میان حمله و دفاع بهوجود نیامده است و تجاوز عراق و توسل آن دولت به زور، همانا شکستن اراده عمومی سازمان ملل متحد و مغایر با حقوق بینالملل قلمداد میشود (فرشادگهر و آصفی، ص 130ـ131؛ نیزرجوع کنید به تحلیلی بر جنگ تحمیلی، ج 1، ص 108ـ 118). در برابر، جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر قطعیت تجاوز نظامی عراق به ایران، مقابله با این تجاوز را دفاع از خویش تلقی نمود و اعلام کرد تا زمانی که شورای امنیت تدابیر اجرایی برای دفع تجاوز اتخاذ نکند، ایران حق دفاع را برای خود محفوظ میدارد و از نظر حقوقی این دفاع میتواند حتی در داخل خاک کشور متجاوز نیز مصداق داشته باشد (منصوری لاریجانی، ص157؛ تحلیلی بر جنگ تحمیلی،ج1، ص115، 117ـ 118؛ ممتاز، ص 185ـ192). در 28 مهر1359، حبیب شطی دبیر کل سازمان کنفرانس اسلامی، به همراه محمد ضیاءالحق (رئیسجمهوری وقت پاکستان) و یاسر عرفات، رئیس سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف)، برای جلب رضایت جمهوری اسلامی ایران نسبت به عملکرد کمیته حسن نیت زیر نظر سازمان کنفرانس اسلامی، به ایران آمدند.

زمانیکه شاه پشت ماجرای مقابله با منویات بریتانیا و بهتبع آن منویات سازمان ملل بود، آنها هم کار خودشان را انجام میدادند. سکوت در برابر تحولات جنگ: پس از موج اولیه هجوم نظامی ارتش عراق به خاک ایران و شکلگیری هستههای مقاومت مردمی در برابر این تجاوز نظامی، به تدریج نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران با بازیابی موقعیت و کسب آمادگیهای لازم، به مقابله با این تجاوز نظامی پرداختند. در واقع آنها در صلح جدی نبودند و در مقام کسب فرصت برای بازسازی بنیه دفاعی و نظامی خود بودند (اردستانی ، ۱۳۷۹ ش ، ص ۲۶ـ۲۷)؛ ضمن اینکه مطالبه مشروع ایران فقط با عقب نشینی کامل عراق از ایران و اعلام متجاوز بودن آن کشور و پرداخت غرامت به ایران تأمین می شد. در واقع آنها در صلح جدی نبودند و در مقام کسب فرصت برای بازسازی بنیه دفاعی و نظامی خود بودند (اردستانی، 1379 ش، ص 26ـ27)؛ ضمن اینکه مطالبه مشروع ایران فقط با عقبنشینی کامل عراق از ایران و اعلام متجاوز بودن آن کشور و پرداخت غرامت به ایران تأمین میشد. از آغازین روزهای جنگ، دولت پاکستان در مورد این جنگ موضع بیطرفی اتخاذ کرد، هرچند که دولتمردان این کشور در محافل خصوصی و در دیدارهایی که با مقامات جمهوری اسلامی ایران داشتند به نوعی بر متجاوز بودن رژیم عراق در جنگ اذعان میکردند دولت پاکستان با مخالفت با طرح تحریم اقتصادی ایران به خاطر ماجرای اشغال سفارت آمریکا در تهران، نشان داد که اهمیت فراوانی برای رابطه با ایران قائل است در این مرحله، حکومت وقت پاکستان تلاش زایدالوصفی را برای میانجیگری بین دو کشور جهت پایان دادن به جنگ بین دو کشور اسلامی انجام داد.

دیدگاهتان را بنویسید