ارزش های اخلاقی در قرآن

نتیجه: کسی که بر محور طاغوت زندگی خود را شکل میدهد اعمال او ارزشی نخواهند داشت، هرچند که مردم به خاطر ظاهر زیبای کارهایش به او آفرین گویند. بنابراین ایمان است که عمل را میسازد و به آن جهت ارزشی یا ضد ارزشی میدهد. همچنین افرادی که به آخرت ایمان دارند و زندگی خودشان را برای آخرت سامان میدهند از نظر روحی توان بیشتری برای انجام دادن کارهای اخلاقی دارند.

همچنین حسن خلق، حساب قیامت را آسان می سازد. برای نظریات کلامی، بسیار آسان است که به این سؤال پاسخ گویند; ولی برای نظریات دیگر مشکل است. این وظیفه فلسفه اخلاق است که به چنین سؤالاتی پاسخ گوید.اخلاق عقلانی(فلسفی)، (philosiphical ethics) غالبا «اخلاق هنجاری»، (normative ethics) نامیده می شود و از اخلاق توصیفی، (descriptive ethics) متمایز می گردد. چنین نظریه های غایت گروی پذیرش وسیعی یافته است وهمخوانی تنگاتنگی با آنچه که بسیاری از مردمان متدین – هر چند نامتامل – به نحوی تقلیدی، (uncritically) درباره حقیقت اخلاق می پندارند، دارد. نبود بردباری، بسیاری از مشکلات را در سطوح پائین و سطوح فردی و سطوح اجتماعی به وجود میآورد.

كه بیانگر وجود ملاك حسن و قبح در افعال قبل از امر پروردگار است. وجدان گرایان معتقدند وجدان به راحتیو از راه الهام قادر به تشخیص خوب و بد افعال است و جامعه گرایان قضاوت جامعه را ملاك تفكیك فضیلت از رذیلت دانستهاند. منظور از راه «ارشاد مولوی» یا «ظواهر دینی» ، کتاب و سنت است. یک نظریه شناخت گرا می تواند طبیعت گرا یا غیر طبیعت گرا باشد.شهودگرایان، از قبیل اچ. در حالی که در دین اسلام هر یک از این رفتارها مرحله ای از ارزش را دارا است.

3 ـ تفاوت غایت شناختی: معیارحسن و قبح اخلاق عرفی آثار و نتایج فردی ،(خودگرایی) ، یا مصالح و مفاسد رفتار در جامعه و کسب ستایش مردم و دفع نکوهش آنان در زندگی اجتماعی(دیگر گرایی) است ، در حالی که هدف و مقصد در اخلاق دینی ثواب اخروی و سعادت پس از مرگ ، رسیدن به بهشت و دوری از عذاب جهنّم یا «خودگرایی» اخروی است. اینکه در اسلام و در اخلاق اسلامی اینقدر حلم ذکر شده، به این خاطر است. قرآن کریم، این مزیّت گرانبهای اخلاقی را عنایتی بزرگ از سوی ذات مقدس خداوند دانسته، می فرماید: «فَبِما رَحْمَهٍ مِنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَو کُنْتَ فَظّاً غَلیظَ الْقَلْبِ لانْفَضوُا مِنْ حَولِکَ» در پرتو رحمت و لطف خدا با آنان مهربان و نرمخو شده ای و اگر خشن و سنگدل بودی، از گردت پراکنده می شدند.

بر طبق این نظر، آدمخواران، (cannibals) ، مطابق معیارهای فرهنگ خود، با خوردن گوشت آدمیزاد کاری موجه انجام می دهند، هرچند بر طبق معیارهای فرهنگ غرب این امر پذیرفته نیست و نمی توان هیچ اساسی برای این ادعایافت که معیارهای فرهنگ غرب بر معیارهای آنان تفوق دارد.بنظر می رسد که نسبیت گروی توسط شتابزده ترین مشاهداتی که دراختلاف بین فرهنگها و تشکلات، (constitutes) صورت گرفته – که هم برای متافیزیک و هم برای اخلاق هنجاری مشکلی است – تاییدمی گردد; زیرا اگر هیچ صواب و خطایی نیست که بتوان آن را مجزای ازآداب و رسوم در فرهنگ خود شخص معین نمود این سؤال پیش می آید که وقتی فرهنگها با هم متعارض می شوند چه باید کرد؟

یک نوع اخلاق در سازمان معتمد بودن است، متعمد بودن وسیعترین و پیچیدهترین ارزش اخلاقی سازمانی بنیادی است؛ همچنین، ارزشی گسترده و مربوط به تمام ویژگیها و رفتارهایی است که فردی را شایستهی اعتماد میکنند، بهویژه در زمینهی درستکاری، خوشقولی و وفاداری و صداقت. پروردگارت، از هر کسی بهتر میداند چه کسی از راه او گمراه شده است؛ و او به هدایتیافتگان داناتر است. یکی از چیزهائی که ما در تعامل اجتماعی احتیاج داریم، روحیهی بردباری است؛ حلم. ضروری است که فعالیتهای سازنده تربیتی بر مداری متمرکز شود که جایگاه ویژهای در وجود انسان داشته باشد و با تحول و تغییر آن جابجایی عظیمی در شخصیت او رخ دهد.

بیگمان نمیتوان کار کسی را که از روی عهد و قصد به کسی شلیک کرده و او را کشته است، با کسی که از روی خطا تیری را رها کرده و از باب اتفاق به انسانی اصابت کرده و موجب مرگ او شده است مساوی دانست و هر دو را به یک اندازه سرزنش و نکوهش کرد و یا این که اگر راست گفتن سبب شود که بر اثر آن جان انسان بیگناهی به خطر افتد، نمیتوان گفت، بدون ملاحظه عواقب و آثار آن، چون نفس عمل راستگوی خوب است، پس باید راست گفت، هر چند آثار بدی بر آن مترتب گردد.

سودگروی7 (جرمی بنتام، (Jermey Bentham) و جان استوارت میل، (John Stuart Mill) ، (نظریه ای که بزرگترین سعادت بیشترین افراد را آزمونی برای صواب و خطا می داند، یک نظریه لذت گراست، از آن جهت که سعادت را غلبه لذت بر الم تفسیر می کند وشکلی غیر لذت گرا از نتیجه گروی «سودگروی آرمانی» جی.ای.مور، (G.E. یکی از این نظریه های ارزشی لذت گروی (Hedonism) است، نظری که تنها لذت را یک غایت خوب می داند وبطور کلی، نظریه های غایت گرا به لذت گروی و غیر لذت گروی تقسیم می شوند. این یک شکل از نظریه غایت گروی می باشد که لذت گرا نیست.بعضی از نظریات به سادگی تحت تقسیمات فوق مندرج نمی گردند; یکی از این موارد نظریه کلامی (یا دستور الهی)8 است که بر طبق آن، فقط اراده الهی صواب یا خطا بودن یک فعل را تعیین می کند.

کوششهایی که در جهت پاسخ به این سؤال صورت گرفته به تحقیقات بسیاری درزمینه انگیزه های انسانی، ضمانت اجرایی، (sanction) برای اخلاق، امکان فعل بدون علاقه، (disinterested action) و تشکیلات، (organization) مناسب در جامعه انجامیده است.اخلاق مقامی 9، که اخیرااهمیت یافته است، ادعا دارد که اخلاقی بودن یک فعل به اوضاع و احوال بستگی دارد، نه به تطبیق یک قانون بر مورد آن. و شاگردان ممتاز مدرسه دعوت ایشان، تفسیر عملی گویایی بر آیات نورانی قرآن هستند که شرایط و چگونگی تطبیق معارف کلی اخلاقی اسلام رادر موقعیت های گوناگون زندگی فردی و خانوادگی و اجتماعی به ماآموزش می دهند.

«اخلاق توصیفی» بخشی از علوم تجربی است که مشابه جامعه شناسی می باشد و بر آن است تاباورهای اخلاقی رادریک فرهنگ مفروض کشف وتوصیف کند. آیا من در بین آدمخواران باید آن گونه که آنان عمل می کنند عمل کنم یا مطابق فرهنگ خود عمل نمایم؟ ولی ذهن باوری این گونه نیست، هرچندبدرستی نمی توان آن را تحت شناخت گروی نیز طبقه بندی نمود. را می توان در مسائلی از این قبیل مشاهده نمود : آیا تفاوتی حقیقی بین صواب وخطا وجود دارد و اگر وجود دارد آیا قابل شناخت است؟ با ورزش کردن بسیاری از استرس های انسان از بین خواهند رفت.

دیدگاهتان را بنویسید