آیا مقدمات جنگ ایران و آمریکا فراهم است؟

برای روشن شدن بحث به دو نمونه از وقایعی که طی 15 ماه گذشته کل سیاست خارجی و امنیت کشور را تحت تاثیر قرار داد و خطراتی ایجاد کرد که هنوز چراغ قرمز آن با پررنگی روشن است، در اینجا بطور خلاصه آورده میشود تا مشخص شود نیاز به ارزیابی جدی در ساختارهای مرتبط به سیاست خارجی وجود دارد. روز چهارم آبان ریگان لایحه تحریم اقتصادی ایران را برای ممنوعیت خرید نفت و کالاهای دیگر از ایران امضا کرد. وی افزود: مردم از مذاکره و توافق دنبال حل مسائل اقتصادی هستند، صادرکننده، واردکننده، تولیدکننده ما می خواهد ارتباط بانکی رایج و مرسوم با جهان داشته باشد، وقتی توافقی این ارتباط بانکی اش را فراهم نکند، آن توافق به درد صادرکننده، واردکننده و تاجر ما نمی خورد؛ بنابراین، اصلا چنین توافقی هرچه هم که باشد آن را نمی خواهیم. برای روشن شدن بحث به دو نمونه از وقایعی که طی ۱۵ ماه گذشته کل سیاست خارجی و امنیت کشور را تحت تاثیر قرار داد و خطراتی ایجاد کرد که هنوز چراغ قرمز آن با پررنگی روشن است، در اینجا بطور خلاصه آورده میشود تا مشخص شود نیاز به ارزیابی جدی در ساختارهای مرتبط به سیاست خارجی وجود دارد. در سال 1982، شورای وزیران دفاع با تأسیس یک فرماندهی مشترک نظامی موافقت کرد.

ملاحظات امنیتی موجب شد تا رهبران شورای همکاری خلیج فارس به دنبال همکاری های نظامی در سطح سازمانی نیز باشند. هواپیماهای آواکس در کنار هواپیماهای15 F- به عربستان و بالطبع به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس توان بازدارندگی مطمئنی دادند. سفیر ایران در اوکراین گفت: تعداد قابل توجهی از ایرانیهای مقیم اوکراین امکان خارج شدن از خاک اوکراین را ندارند.منوچهر مرادی سفیر ایران در اوکراین در صفحه شخصی خود نوشته که «تعداد قابل توجهی از ایرانیهای مقیم اوکراین به دلیل اینکه پاسپورت اوکراینی دارند و دولت اوکراین فراخوان سربازی داده است، امکان خارج شدن از خاک اوکراین را ندارند.»در پی شروع بحران اوکراین، تعدادی از دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در دانشگاههای اوکراین در کنار سایر مردم این کشور در تلاش برای خروج از اوکراین هستند.علیرغم تلاشی که سفارت ایران در اوکراین و کشورهای همسایه آن برای خروج دانشجویان ایرانی از اوکراین انجام میدهند، این روند با مشکلاتی روبروست.مرز لهستان با اوکراین مرز اصلی اوکراین برای خروج پناهجویان است و وزارت خارجه اعلام کرده ماشینهایی برای انتقال ایرانیان در پشت مرز در نظر گرفته شده است.

حسین اکنون آنجا ایستاده است. ۱- روابط ایران با غرب، بهویژه با آمریکا و متحدانش بر همه ابعاد سیاست خارجی ما سایه افکنده است. در این نامه تصریح شده است که تجاوز به ایران ابعاد بی سابقه ای یافته و باعث کشیده شدن سایر کشورها و حتی غیر نظامیان بی گناه به جنگ شده است و جمهوری اسلامی ایران با توجه به اهمیتی که برای جان انسانها و اجرای عدالت و برقراری صلح و امنیت منطقه ای و بین المللی قائل است ، قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت را می پذیرد (رجوع کنید به سند ش ۲۰۰۲۷/ S ، ۱۹ ژوئیه ۱۹۸۸). این خطر هنوز از سر کشور کنار نرفته است. هم چنین، سعودی ها نه تنها از چهار فروند هواپیمای آواکس امریکا استقبال کردند، بلکه در سال 1980، پنج فروند از آنها را نیز خریدند که نخستین فروند را در سال 1986 تحویل گرفتند. شورا ترس از انقلاب ایران و خطر جنگ را پشت سر گذاشته بود و در حالی که در اوایل جنگ، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس جداً احساس تهدید می کردند، در پایان جنگ، با وضعیت نظامی قوی تر و ساختار نظامی تقریباً متحدی ظاهر شدند.

در این اوضاع ، امام خمینی (ره ) در نامه ای به مسئولان لشکری و کشوری ، در ۲۵ تیر ۱۳۶۷/ ۱۶ ژوئیه ۱۹۸۸ اعلام کرد باتوجه به ضربات سنگین بر قوای ایران و نامه فرمانده سپاه در ۲ تیر ۱۳۶۷/ ۲۳ ژوئن ۱۹۸۸ و اینکه تهیه مایحتاج نظامی بسیار دشوار است ، و نیز باتوجه به استفاده گسترده دولت عراق از سلاحهای شیمیایی و نبود وسایل خنثی کننده آن و حضور امریکا در خلیج فارس ، قطعنامه ۵۹۸ را می پذیرد (برای متن این نامه رجوع کنید به اعتماد ملی، ۸ مهر ۱۳۸۵، ص ۱ـ۲).پذیرش قطعنامه طی نامه ای با امضای رئیس جمهوری ایران ، در ۲۷ تیر ۱۳۶۷/ ۱۸ ژوئیه ۱۹۸۸ به دبیرکل سازمان ملل تسلیم شد (ولایتی ، ۱۳۸۰ ش ، ص ۲۷۷ـ ۲۷۸). در نوامبر 1983، عبدالله بشاره، دبیر شورا، اعلام کرد کشورهای شورا می توانند از خود دفاع کنند. برای پیشبینیِ رخدادهای بعدی، واکنشهای کنونیِ هم اهمیت دارند: «ناتو» اعلام کرده که پاسخ نظامی نخواهد داد؛ چین عملا موضع دو پهلو گرفته و شواهد متعددی هم وجود دارد که نشان میدهد تحریمها (اگر در سطح فعلی باقی بمانند)، نمیتواند اقتصاد روسیه را از پا در بیاورد. دولت عراق سعی کرد تجاوز نظامی را تحت عنوان دفاع از خود توجیه کند؛ وزیر خارجه عراق در یک سخنرانی در شورای امنیت در 23 مهر 1359 اعلام کرد که حکومت عراق ناگزیر است برای حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی و پس گرفتن اراضیاش از خود دفاع کند و به زور متوسل شود، زیرا حکومت ایران راه را بر تمامی راهحلهای قانونی، برای حل موضوعاتی که از تعهداتش سرچشمه میگیرد، بسته است (سازمان ملل متحد، 1980، ص 316؛ بختیاری، ص 96). جمهوری اسلامی ایران نیز در پاسخ تأکید نمود که دولت عراق به توسل به زور اعتراف کرده و دلیل یورش به ایران را رعایت نکردن روندهای حقوقی از سوی ایران دانسته و به هیچوجه تجاوز ایران به عراق مطرح نمیباشد.

دیدگاهتان را بنویسید