آیا اساسا شناخت چیزی ممکن است؟

در بسیاری از موارد دیگر نیز به رعایت حجاب در کتاب مقدس اشاره گردیده است. دکتر ( آلکسی سوفورین ) در کتاب خود می نویسد ( جسم به هنگام روزه به جای غذا از مواد باقی مانده در بدن استفاده کرده و آن ها را مصرف می نماید و بدین وسیله مواد کثیف و عفونی ای که در جسم هست و ریشه و خمیره بیماری ها از آن ها است . این آیه که پیرامون خلقت انسان است هدف از آفرینش انسان را خلافت و جانشینی خدا معرفی می کند. تنها با ورود به این نوع مباحث است که فلسفه میتواند عقلانیت را در متن زندگی بشر و در همهٔ ابعاد و ساحتهای آن جاری کند و در تمدن سازی سهیم باشد.

هنگامی که ما با استفاده از حکمت متعالیهٔ صدرایی با مباحث و مسائل و پرسشهای جدید درگیر شویم، فلسفهٔ نوصدرایی شکل میگیرد. او باید با علم بویژه علوم انسانی و اجتماعی آشنا باشد و دنیای جدید و نحوهٔ زیست بشر در این دنیا را بشناسد تا بتواند وارد فضای این گونه مباحث شود. سپس او را با جمعی از اهل فلسفه و علم به قبیله یهودی نشینی در 50 کیلومتری جنوب شرقی قرطبه موسوم به “السیانه” تبعید کردند.البته ابن رشد پس از مدتی با شفاعت جمعی از بزرگان اشبیلیه مورد عفو خلیفه قرار گرفت و به مراکش فرا خوانده شد.

در غرب اولاً، پس از افول فلسفه یونانی، بار دیگر، فعالیت های فلسفی رواج پیدا کرد و این به برکت نفوذ مسلمان ها در مغرب زمین و اروپا بود و عمدتا در مکتب اندلس و اسکندریه، که تحت سیطره مسلمان ها بود، نظریّه های فلسفی، حتی نظریّه های یونانی، به وسیله مسلمان ها بار دیگر به اروپا برگشت. فلسفه در این کاربرد در همهٔ حوزههایی که برای بشر اهمیت دارد جریان پیدا میکند. فلسفهٔ اسلامی با تعامل و گفتگو با فلسفههای دیگر رشد پیدا میکند.

یکی دیگر از وظایف ما در باب فلسفهٔ اسلامی معرفی آن به دنیای امروز با زبان امروز است. تلقی سنتی ما از فلسفه همان مابعدالطبیعه و فلسفهٔ اولی است. پاسخ: بنا بر نظر مشهور، بلوغ شرعى دختران همان تکميل سال قمرى است که در اين هنگام روزه بر آنها واجب است و ترک آن به مجرد بعضى از عذرها جايز نيست، ولى اگر روزه گرفتن براى ايشان ضرر داشته باشد يا تحمل آن برايشان همراه با مشقت زياد باشد، افطار براى آنها جايز است.

اگر بگوییم وجود اصیل است، واحد است، و به واجب و ممکن تقسیم میشود، این احکام از ازل تا ابد ثابت و صادقند و هر اتفاقی در عالم رخ دهد و عالم به هر سمتی برود، هیچ تغییری در این احکام پیش نمیآید. همه ادیان آسمانی، حجاب و پوشش را بر زن واجب و لازم شمردهاند و جامعه بشری را به سوی آن فرا خواندهاند و رعایت عفت و پوشش، در تمام ادیان توحیدی، به عنوان یک امر ضروری مورد توجه است.

ما همه ساله در این کلاسها شرکت میکردیم، وقتی که انجمن فلسفه تشکیل شد، ایشان به ایران منتقل شد و همیشه حضور داشت، کلاس فصوصالحکم و درسهای دیگری را در آنجا ادامه داد. شهر آرمانى افلاطون داراى سربازانى بود که حق مالکیت نداشتند; همه دارایى ها از آنِ همه مردم بود، اشتراک زن و فرزند وجود داشت و تنها نژاد برتر ـ یعنى کسانى که طلاسرشت بودند ـ اجازه ازدواج و تولید نسل داشتند تا همه در جهت یک هدف ـ که هدف همه جامعه است ـ حرکت کنند، همگان خود را برادر یکدیگر بدانند، غم و شادى یک نفر از آن همگان باشد و شریک در غم و شادى یکدیگر باشند.

از آنجا که دستیابی به تمدن اسلامی، بدون تولید اندیشه و دانش ممکن نیست و تولید علوم هماهنگ با دین، از ضرورت های اصلی جامعه به حساب می آید که از طریق «فلسفه» ممکن می شود. مسلماً زمانی که سخن درباره «فلسفه» است، میباید آماده مواجهه با تاریخ طولانی اندیشه بشری شویم و این بدین معنی است که به افق فکری انسان در مقاطع تاریخیِ متفاوت نگاهی اندازیم تا دریابیم که در هر دورهای «آدمی» چگونه و به چه چیزهایی فکر میکرده است. این انقلاب و نظام برخاسته از آن با چالشهای فکری و فلسفی گوناگونی در عرصههای مختلف حیات اجتماعی مواجه است که تنها با عرضهٔ عقلانیت فلسفی فراگیر و پویا میتوان بر آنها فائق آمد.

اما هیچ مکتب فلسفی مقدس و لزوماً ابدی نیست و نباید در آن توقف کرد و پنداشت که حل همهٔ معضلات فکری بشر از درون آن بیرون میآید. شیء به عنوان یک مجموعه، منظومه و کلّ در حال تغییر که عواملی به صورت یک سیستم در درون آن قرار دارد و بین این عوامل یک نسبت ریاضی وجود دارد شناخته می شود. همچنین روزه بیماری های زیر را کنترل کرده و تاثیرات مثبتی بر درمان و بهبودی بیماران مبتلا به آن ها می گذارد : دیابت نوع دو، کاهش وزن چاق ها، کاهش چربی خون به ویژه بد ال.دی .ال، نقرس، کاهش اسید اوریک خون، بهبود مشکلات کولیت روده بزرگ، رفع سوء هاضمه و ناراحتی های گوارشی، کاهش فشار خون، ناراحتی های کبدی خصوصا از بین بردن چربی کبد، ناراحتی های قلبی و تنگی عروق و تاثیرات مثبت بر آرامش روح و روان روزه دار.

انقلاب اسلامی مدعی نوع بدیعی از زیست اجتماعی است که بر فلسفهٔ و عقلانیت خاصی استوار است. فلسفهٔ اسلامی مساوی با فلسفهٔ صدرایی و هیچ مکتب فلسفی خاصی نیست. میدانیم که در قرآن کریم درباره زنان پیغمبر دستورهای خاصی وارد شده است . و زنان سالخورده که از ولادت و عادت بازنشستهاند و امید ازدواج و نکاح ندارند، بر آنان باکی نیست که اگر اظهار تجملات و زینت خود نکنند، نزد نامحرمان جامههای خود را از تن برگیرند و اگر بازهم عفت و تقوای بیشتر گزینند، بر آنان بهتر است و خدا به سخنان خلق شنوا و آگاه است. زنان در طول دورههای باستانی، قرون وسطی و مدرن حضور داشته و پذیرفته شدهاند اما هیچ فیلسوف زنی تا قرن بیست و یکم به کانون غرب راه نیافتهاست، هرچند برخی منابع به این که سوزان لانگر، هانا آرنت و سیمون دو بوار وارد کانون شدهاند؛ اشاره دارند.

فیلسوفانی که به انقلاب اسلامی تعلق خاطر دارند تنها هنگامی میتوانند دین خود را به انقلاب ادا کنند که عقلانیت فلسفی متناسب با انقلاب را در عرصههای گوناگون مورد نیاز آن تولید کنند و بسط دهند. ما با موهبت قوهٔ عاقلهای که خداوند متعال به ما ارزانی داشته، که البته محدودیتهای خود را دارد، باید بکوشیم افتان و خیزان بسوی کشف حقایق گام برداریم. با توجه به اینکه امروزه بسیاری از اهالی فلسفه در حوزه و دانشگاه در این مسیر گام بر میدارند، امید میرود در آیندهٔ ای نزدیک شاهد پیشرفتهایی در فلسفهٔ اسلامی باشیم.

به بیان دیگر فلسفه باید زنده و حاضر و شاهد و گواه باشد. یک انسجامبخشی در مدارج علمی در کمیتهها ضرورت دارد؛ یعنی همانطور که حاجآقای مظلومی زاده بیان کردند: در بخش آییننامه و روش کار نیاز است که بازنگری صورت بگیرد، شیوهنامه تغییر کند، در خود کمیتهها هم به نظرم این اتفاق باید بیافتد. چنانچه گفته شد، بر اساس مکاتب مختلف فلسفی و هدف هر مکتب و یا هدف هر فیلسوف، روشی متفاوت با روش دیگر فلاسفه و یا مکاتب فلسفی به وجود آمده که متناسب با اصولی است که آن فیلسوف یا آن مکتب فلسفی پذیرفته است.مثلا اگر عقیده یک فیلسوف این باشد که فقط با تعقل محض می توان به حقیقت رسید، روش او فقط شامل استدلال عقلانی خواهد بود؛ اما اگر در کنار تعقل، به اشراق و نوعی شهود و مکاشفه درونی نیز ایمان داشته باشد و آن را نیز برای نیل به خقیقت عالم لازم بداند، روشش دیگر فقط استدلال عقلی نخواهد بود.ما در این جا برخی از روش های اساسی فلسفه را ذکر می کنیم: روش استدلالی یا قیاسی روشی است که عمدتا در فلسفه به کار می رود و هر گاه صحبت از روش اصلی فلسفه می شود، همین روش مد نظر است.

مهم ترین فیلسوفی که در آن زمان و در بین مسلمان ها هم برجسته شد، ابن رشد بود. هیچ فیلسوفی و هیچ دورهای نمیتواند پایان دورهٔ معرفت باشد. فلسفهٔ بودن ما همین سلوک معرفتی است و این راه را پایان و توقفی نیست. جواب این سؤال برمیگردد به این نکته که بدانیم استدلالهای خوب و بد کدام است و تا نفهمیم که پرسش هایی که مطرح میشوند، چه معنایی دربردارند، نمیتوانیم استدلالهای خوب و بد را تمییز بدهیم، اما ابزارهای حرفه فیلسوف اخلاق عبارتند از تحلیل مفاهیم اخلاقی و تحلیل منطقی.

دربارهٔ پدیدههای مستحدثه یک سلسله پرسشها و بحثهای علمی و فنی و گاه فقهی و اخلاقی مطرح است و یک سلسله پرسشها و بحثهای فلسفی دربارهٔ چیستی و چرایی این امور. تفکر ابتدایی انسان به این صورت وارد مرحله مفهومسازی شد و مفهومسازی موجب پدیدار شدن مفهوم خوبی یا خیر در ذهن انسان گشت و این شروع تفکر اخلاقی انسان بود. در این فصل به نظریههای متعددی که در باب ذهن وجود دارد پرداخته میشود؛ نظریههایی همچون ماتریالیسم، ایدهآلیسم و دوآلیسم.

مباحثی مثل وجود خدا یا جبر و اختیار یا تجرد نفس البته برای بشر بسیار اهمیت دارد و بر زندگی تأثیرگذار است، اما اینها مسائل ثابت و ازلی و ابدی فلسفهاند و با تغییر زندگی بشر تغییر نمیکنند؛ گرچه نحوهٔ طرح و حل آنها ممکن است دچار تغییر شود. این فلسفه برای الاهیات بسیار اهمیت دارد و بنیاد جهان بینی بشر را شکل میدهد. فلسفه صدرایی تا چه اندازه برای ایفای نقش محوری در نوسازی فلسفه و ایفای نقش در تمدن سازی اهمیت دارد؟ هر چه به نظر افراد آمده گفته اند و معیاری هم برای آن قرار نداده اند.

دیدگاهتان را بنویسید